• Esej interpretacyjny utworu poetyckiego

    Kolejne czynności przy analizie interpretacji:

    1.      Temat – (główny motyw, zasadnicza myśl)

    -zadaj sobie pytanie: o czym właściwie jest ten wiersz?, co jest motywem centralnym?. Może okazać się pomocnym tytuł utworu, data powstania, biografia autora.

    -zredaguj tezę interpretacyjną.

    2.      Zestaw obrazów (poetyckich ujęć, myśli)

    -ustal kolejne sceny – obrazy, które składają się na utwór, ponieważ idee i myśli, które podaje autor nie są wyrażane wprost lecz właśnie w poetyckich obrazach. Np. może to być realistyczny obraz pejzażu statyczny bądź dynamiczny lub świat fantastyczny – wizja poetycka

    -odpowiedz na pytanie - w jakim celu poeta stworzył te obrazy?

    3.      Sens (interpretacja obrazów) plus skojarzenia (odwołanie się do innych utworów literackich, filmu, sztuk plastycznych)

    -ustal sens, znaczenie poszczególnych obrazów w następujący sposób:

    -zadaj sobie pytania: -co znaczy dany obraz?

    -jakie wzbudza skojarzenia, czy posiada nawiązania literackie?

    -jak go oceniam?

    4.      Analiza środków stylistycznych – kompozycja utworu

    -omów kompozycję: określ dominantę kompozycyjną tzn. sprawdź czy całość utworu nie jest określona przez jakiś chwyt np. wszystkie wersy rozpoczynają się od tego samego wyrazu (anafora) lub wiersz zbudowany jest na zasadzie kontrastu;

    -określ rodzaj liryki, sytuację liryczną i dominującą formę wypowiedzi,

    -rodzaj liryki: 1. liryka bezpośrednia – podmiot w pierwszej osobie przekazuje własne

    myśli, odczucia np. czuję, umieram, 2. liryka pośrednia – podmiot liryczny został ukryty, mówi w trzeciej osobie, liryka pośrednia dzieli się na: opisową (np. opis przedmiotów, krajobrazów, pejzaży) i sytuacyjną (np. mamy do czynienia ze sceną, fabułą, dialogiem, bliska jest epice lub dramatowi

    -sytuacja liryczna – sytuacja w której znajduje się podmiot liryczny, okoliczności w których wypowiada swoje słowa. Wyróżniamy: 1. sytuacje wyznania, 2.lirykę sytuacyjną /(obrazek, scenkę, fabułę)

    -forma wypowiedzi: monolog, dialog, narracja i opis

    -określ podmiot liryczny – zapytaj: kim jest, czy jest indywidualny czy zbiorowy,

     jaki stan psychiczny zdradza, scharakteryzuj go

    -zastanów się czy wiersz jest zbliżony do języka mówionego, czy zawiera środki stylistyczne

    -określ czy wiersz jest dynamiczny (dużo czasowników) czy raczej statyczny (dużo  

     epitetów przymiotnikowych), przeanalizuj warstwę fonetyczną, leksykalna, składniową i 

    -określ figury stylistyczne, -nazwij, zacytuj rozpoznany środek stylistyczny i określ jego 

     funkcję

    -dokonaj obserwacji wersyfikacji utworu

    -określ nastrój wiersza (np. radosny, witalny, żałobny, nostalgiczny, melancholijny)   

    jaki stan psychiczny zdradza, scharakteryzuj go

    -rozpocznij analizę od dominujących środków

    -nazwij, zacytuj rozpoznany środek stylistyczny i określ jego funkcję

    5.      Własne refleksje, opinie, przemyślenia

    -poświęć cały akapit na odpowiedź  na następujące pytania:

    co wiersz przyniósł mi osobiście, jakie wzbudził uczucia, refleksje, przemyślenia, czy zgadzam się z zawartą w nim opiją, czy zmusił mnie do zmiany poglądów, czy potwierdza mój światopogląd, czy zmusił mnie do przemyślenia tego tematu.

    6.      Ocena utworu

    -podsumuj swoje rozważania, odpowiedz sobie na pytanie – jak oceniasz prace nad interpretacją (zajęcie nudne, nic nie wnoszące lub ciekawe spotkanie z poezją)

    -możesz dodać uwagi odwołując się do kontekstu historyczno-literackiego (znajomość nurtu literatury, biografii, twórczości, innych ujęć interpretacyjnych,

    -odpowiedz co  przyniósł utwór, o co wzbogacił twoją psychikę, jaką stał się dla ciebie wartością.